Historie

Een korte historie van de Sociëteit Harmonie

De Sociëteit Harmonie is op 1 januari 1811 als conversatiesociëteit opgericht door W.H. Dreessens, de kastelein van de St. Joris Doelen. Deze sociëteit is opgericht onder de naam Harmonie. Het doel was het bevorderen van gezellige contacten tussen de leden onderling, die zich onder het genot van een Goudsche pijp en een goed glas wijn, bier of groc aan een gezellige praattafel zouden verenigen. Dreessens had een groot gebouw laten neerzetten op het terrein van de Joris Doelen. Dit terrein grenzend aan het huidige gemeentehuis vormde de noordkop van de stadsdriehoek. Hij wilde verzekerd zijn van voldoende bezoekers en zorgde door de oprichting van deze sociëteit voor een vaste clientèle.  Vanuit de gegoede burgerij en de voormalige officierskringen van de schutterij was voldoende belangstelling voor deze nieuwe sociëteit. In de fraaie zalen kon men in besloten kring biljarten, kaartspelen, kegelen en onder het genot van wijn en bier genieten van muziekuitvoeringen. Op gezette tijden werden daar ook feestelijke bals gegeven en vrolijke toneelstukken opgevoerd.

Rond 1824 ontstonden er problemen tussen Dreessens en het sociëteitsbestuur, mogelijk over  zijn te grote en voor de leden onwenselijke  invloed op de sociëteit. De heeren sociëteitsleden verlieten de Doelen en vergaderden verder in het chique Franse koffiehuis “Le Maréchal de Turenne” aan de Zuidblaak. Dreessens beloofde een nieuw huurcontract op te stellen en werd de sociëteit weer heropgericht op 1 april 1826 en keerde terug naar haar oude locatie aan de Coolvest. Zij bleef hier gevestigd tot aan het bombardement van Rotterdam op 14 mei 1940 en ontwikkelde zich ondanks tegenslagen en moeilijkheden tot een bloeiende vereniging.

In de laatste helft van de 19e eeuw bleek de jeugd niet langer geïnteresseerd in het gezapige huiselijke sociëteitsleven en zocht zij haar heil elders. Dit leidde een periode van verval in; het aantal leden liep terug, er waren frequente bestuurswisselingen en de overblijvende leden werden steeds veeleisender. Dreesens was in die tijd ernstig ziek geworden en had moeite met de exploitatie van de gebouwen en het verzorgen van de sociëteit. Zijn schoonzoon stelde toen voor de gebouwen te verkopen. De sociëteit wilde de gebouwen niet overnemen en hierdoor dreigde zij in 1869 te worden opgeheven. Gelukkig nam een zestal sociëteitsleden onder leiding van W.S.Burger Wzn het initiatief om uit deze impasse te geraken door de oprichting van een “Burgerlijke Maatschappij”, die de gebouwen van Dreessens overnam en een nieuw pachtcontract met recht van opstal sloot met de gemeente Rotterdam voor de periode van 75 jaar.

Hierna bloeide de sociëteit weer op, vooral omdat L.J.Jacobson het in 1888 opgerichte Amsterdamse Concertgebouworkest wist over te halen om in de Doelenzaal te Rotterdam de eerste uitvoering buiten Amsterdam te komen geven. Het werd een overweldigend succes en tot 1966 gaf dit wereldvermaarde orkest uitvoeringen in Rotterdam onder auspiciën van de Sociëteit Harmonie. Rond 1900 telde de sociëteit meer dan 700 stemgerechtigde leden. Daarnaast had zij ook nog meer dan duizend concertleden. Zij beschikte over een vernieuwde concertzaal met 2500 zitplaatsen. In 1926 vierde de sociëteit haar honderdjarig bestaan met een groot diner en luisterrijk bal. Zij leek een bloeiende tijd tegemoet te gaan.

Hieraan kwam echter abrupt een einde toen op 14 mei 1940 aan het eind van de ochtend een Duitse bom het hele Doelencomplex vernietigde en zowel de sociëteitsruimtes als de concertzaal in een rokende puinhoop veranderde. Heropbouw is wel overwogen, de plannen lagen al klaar. Maar door het sterk geslonken ledental en het tekort aan bouwmaterialen moest daarvan worden afgezien. De sociëteit verliet definitief haar oude locatie aan de Coolsingel en verhuisde uiteindelijk naar haar huidige pand aan de Westersingel. Aanvankelijk werd ook hier de horeca in eigen hand gehouden, maar dit bleek op termijn geen houdbare situatie. In de negentiger jaren is de exploitatie van het restaurant en de horeca voor de sociëteit door de Dudok-groep overgenomen, een voor beide partijen goede deal. De contacten met het Amsterdamse Concertgebouworkest bleven gedurende de oorlog en in de periode daarna gehandhaafd. Dit orkest gaf haar laatste uitvoering voor de Sociëteit Harmonie op 26 april 1966, een maand voordat de nieuwe Doelen haar poorten opende voor het Rotterdamse publiek.

De sociëteit telt nu ongeveer 250 leden. Er zijn twee actieve bridgeclubs, die regelmatig bijeenkomen en ook aan bridgedrives deelnemen bij bevriende sociëteiten in Rotterdam en omgeving. De sociëteit heeft een Beleggingstudieclub, die maandelijks bijeenkomt en excursies naar bedrijven organiseert. Er zijn vier kunstclubs die lezingen organiseren en museumbezoek in binnen- en buitenland.  Er is een filmclub met filmbezoeken in Lantaarn Het Venster. Voor de Heeren leden is er een vrijdagmiddagbijeenkomst waar onder het genot van een glaasje en een hapje de toestand in de wereld wordt besproken. De “Salon Philosophique” biedt gelegenheid om onder leiding van een filosoof enkele malen per jaar het inzicht in de dingen te verdiepen. In het leesgezelschap van de sociëteit wordt moderne literatuur geanalyseerd en besproken.

Het bestuur van de sociëteit organiseert jaarlijks voor haar leden een boottocht in september tijdens de wereldhavendagen.  In november is er een wilddiner met spreker. Met de Kerst is er een uitvoering van het koor van de Sociëteit Harmonie. Het bestuur houdt een Nieuwjaarsreceptie in de eerste week van januari. In juni of juli is er een fietstocht in de omgeving van Rotterdam met aansluitend een BBQ in de tuin van onze sociëteit. Voor de liefhebbers is er een Oldtimer-tocht, die meestal eindigt op een fraai landgoed met een gezellig diner.

Muzikale activiteiten zijn voor de sociëteit nog steeds van groot belang. In de winterperiode zijn er zes concerten, die worden verzorgd door jong talent van Codarts. Deze cyclus wordt in april afgesloten met het Prix d’Harmonie concert, waarop alle deelnemende jonge musici strijden om de juryprijs en een publieksprijs; beide prijzen bestaan uit een geldbedrag. Daarnaast worden er solo-uitvoeringen georganiseerd van getalenteerde musici en jazz sessions in de sociëteitszaal.  De Sociëteit Harmonie kent een  bruisend en divers verenigingsleven. Het lidmaatschap is dan ook de moeite meer dan waard.

Rotterdam, 1 oktober 2017
Dr. J.G.N.Swart